---

2-11-2009

24 Światowy Kongres Gazowniczy

W dniach 5-9 października w Buenos Aires odbył się 24. Światowy Kongres Gazowniczy (24th World Gas Conference). Było to wielkie wydarzenie, które od strony organizacyjnej przygotowały – przez cały trzyletni okres kadencji – władze Międzynarodowej Unii Przemysłu Gazowniczego (International Gas Union), a od strony merytorycznej – jej Komitety Programowe (Program Commities – PGC), Komitety Robocze (Working Commities – WOC) oraz Grupy Tematyczne (Task Forces – TF).

Światowy Kongres Gazowniczy od lat stanowi forum wymiany doświadczeń i poglądów dotyczących całego łańcucha paliwowego gazu ziemnego, oceny dotychczasowej strategii i rozwoju oraz wytyczania założeń i kierunków przyszłej polityki przemysłu gazowniczego. Jest także miejscem podsumowania osiągnięć trzyletniego okresu w sferze technologii, techniki, zarządzania i marketingu oraz wielkim centrum biznesu, gdzie toczą się rozmowy przedstawicieli przedsiębiorstw gazowniczych i stron zainteresowanych ich działalnością oraz prezentowane są oferty tych przedsiębiorstw. Temu ostatniemu celowi służy głównie Wystawa, zawsze towarzysząca Kongresowi.

24 Kongres odbywający się pod hasłem The Global Energy Challenge: Rewieving the strategies for natural gas („Przyjęcie nowej strategii w gazownictwie wyzwaniem dla światowej energetyki”) zgromadził 3200 delegatów i 269 wystawców z 81 krajów świata. Podczas ceremonii otwarcia do uczestników kongresu przemawiała Cristina Fernandez de Kirchner – prezydent Argentyny, podkreślając związane z przemysłem gazowniczym nadzieje na pokonanie kryzysu ekonomicznego, wzrost gospodarczy i powstrzymanie niekorzystnych zmian klimatu. Ceremonię zakończyły piękne pokazy tańców argentyńskich, zwłaszcza tanga.

W ustalonym porządku następnych dni obrad odbyły się po cztery wystąpienia prezesów wielkich przedsiębiorstw gazowniczych (Keynote Addresses): Repsol YPF, Gas Natural SDG, Quatargas Operating Company LTD, Gazprom, E.ON Ruhrgaz, Petrobras, The Japan Gas Association, Chevron Coproporation, GDF Suez, Total, Petronas, YPFB (Boliwia), American Gas Association, National Iranian Gas Company oraz Gasunie. Przedstawiali oni swoje poglądy na drogi rozwoju i perspektywy światowego gazownictwa oraz misje i programy swoich firm. Jak zwykle duże zainteresowanie wzbudziło przemówienie A. Millera – prezesa Gazpromu, w którym podkreślił on wiarygodność i stabilność swojego przedsiębiorstwa jako eksportera gazu oraz kluczową rolę długoterminowych kontraktów na jego dostawy, podał plany dywersyfikacji dróg eksportu, w tym 25-proc. udział w światowym rynku LNG do roku 2020, przesył 55 mld m3 gazu rocznie gazociągiem Nord Stream w roku 2011 oraz 63 mld m3 gazu rocznie gazociągiem South Stream nie później niż w roku 2015, Prezesi E.ON Ruhrgaz i Repsol YPF w swoich wystąpieniach poświecili sporo uwagi roli niekonwencjonalnych zasobów gazu, które już obecnie – i z pewnością w przyszłości – będą przyczyną zmiany na światowych rynkach gazu, i mogą spowodować odwrócenie trendów w jego podaży i popycie. W kolejnych wystąpieniach omawiano też duże projekty gazowe, jak np. eksploatację złoża Sztokman, uwzględniając aspekty techniczne i ekonomiczne na tle analizy zapotrzebowania na gaz, wielkości produkcji i cen w okresie wychodzenia z kryzysu oraz po jego zakończeniu.
Wszyscy zgodnie podkreślali:

• konieczność ograniczenia emisji,

• potrzebę zwiększenia efektywności użytkowania energii,

• kompatybilność gazu ziemnego i biogazu,

• łatwość i korzyści płynące ze zintegrowanego, bądź zamiennego stosowania gazu ziemnego i odnawialnych źródeł energii.

Wielokrotnie przywoływany był też program Unii Europejskiej określany hasłowo jako „3 × 20 + 10”.

Relacje z wystąpień oraz opinie znawców i ekspertów w dziedzinach gazownictwa i ekonomii przekazywała codziennie gazeta kongresowa „WGC News”. Jej cztery wydania zawierają między innymi:

• charakterystykę sytuacji na rynku LNG (w artykułach „LNG imports take off in Latin America” – wyd. 1, „Quatar’s 77 mln t/year capacity target on schedule” – wyd. 1, „Gorgon LNG underway at least” – wyd. 1, „LNG sector confronts the economic crisis” – wyd. 2, „LNG imports essential for Mexico to meet rising domestic demand” – wyd. 3, „Malaysia turns to LNG imports” – wyd. 3, „Rising Indonesian gas demand threatens LNG export projects” – wyd 3, „China props up the LNG market” – wyd. 3, „Signs of life in floating LNG” – wyd. 4),

• analizy zapotrzebowania na gaz w poszczególnych regionach świata (w artykułach „The EU's big gas climb down” – wyd. 1, „European demand potential remains huge” – wyd. 2, „The US natural gas glut” – wyd. 2, „Booming gas demand leaves Middle East short of options” – wyd. 2, „Falling Brasilian gas demand hits Bolivia” – wyd. 2),

• dyskusję nad zasadnością budowy nowych transgranicznych gazociągów (w artykułach „Ukraine: EU needs no new pipelines – no dispute with Gazprom expected” – wyd. 3, „Iran said it will supply half Nabbuco pipeline's capacity” – wyd. 4, „Nabbuco investment decision imminent” – wyd. 4),

• ocenę roli gazu w powstrzymaniu globalnego ocieplenia (w artykułach „IGU: gas the key to growing energy, climate needs” – wyd. 1, „A bridge to low carbon economy” – wyd. 1, „Is there a climate change Plan B” – wyd. 1 „IEA: CO2 emissions falling – Copenhagen still crucial” – wyd. 2, „Gas: part of the climate solution” – wyd. 4),

• ocenę wielkości i znaczenia niekonwencjonalnych zasobów gazu (w artykułach „Unconventional gas fuelling the future” – wyd. 2, „Unconventional gas could add 60-250% to global reserves” – wyd. 4, „Global unconventional momentum” – wyd. 4).

Obrady Kongresu toczyły się podczas czterech rodzajów sesji, były to:

• Strategiczne Dyskusje Panelowe z udziałem zaproszonych, znanych i uznanych specjalistów (9 sesji SP),

• Sesje Komitetów Roboczych (SC WOC) i Programowych (SC PGC), podczas których omawiano wyniki ich pracy; opublikowane w formie obszernych raportów w materiałach Kongresu (24 sesje),

• Fora Eksperckie (EF), na których prezentowane były referaty wybrane spośród zgłoszonych na Kongres (18 sesji),

• Sesje Posterowe (6 sesji PS).

Szczegółowy program Kongresu – podobnie jak katalog Wystawy – wydano w formie wielostronicowych podręczników, zatem nie sposób omówić ich w krótkiej relacji z tego wydarzenia. Celowe wydaje się jednak podanie przynajmniej tytułów sesji, gdyż pozwalają one zorientować się w zagadnieniach uznanych za priorytetowe. Hasła tytułowe w brzmieniu oryginalnym i w tłumaczeniu zawiera poniższe zestawienie.

Strategiczne dyskusje panelowe:

• SP1
  Outlook to 2030: Reviewing the Strategies of Natural Gas (Perspektywy do roku 2030: przyjęcie nowych strategii dla przemysłu gazowniczego),

• SP2
  Innovation and New Technologies for Increasing Gas Competitiveness (Innowacje i nowe technologie umożliwiające zwiększenie konkurencyjności gazu ziemnego),

• SP3
  Adjusting the Balance between Security of Supply and Demand and Views from Energy Ministers (Dążąc do równowagi między bezpieczeństwem dostaw, a zapotrzebowaniem na gaz ziemny: poglądy ministrów odpowiedzialnych za energetykę),

• SP4
  Natural Gas and the Sustainability Questions: How Many Answers Can We Provide (Gaz ziemny i problemy zrównoważonego rozwoju: jak wielu rozwiązań możemy dostarczyć),

• SP5
  Finding the Links to Gas Market Integration (Drogi do integracji rynków gazu),

• SP6
  Liquefied Natural Gas (LNG): Form Market Facilitator to Global Market Driver (Skroplony gaz ziemny: niegdyś uzupełnienie, a dziś siła sprawcza rozwoju światowego rynku gazu),

• SP7
  Natural Gas: an Accomplished Driver for Vehicles around the World (Gaz ziemny: doskonałe i stosowane na całym świecie paliwo dla pojazdów),

• SP8
  Marketing Natural Gas in Demanding Environment (Marketing w gazownictwie w warunkach współczesnych wymagań),

• SP9
  Gas to Liquids (GTL) & Conventional Sources of Liquid Fuels (Produkty ciekłe z gazu ziemnego i niekonwencjonalne źródła paliw ciekłych).

WOC 1 Exploration and Production (Poszukiwania i wydobycie gazu ziemnego):

• CS11
  Difficult Reservoirs & Unconventional Natural Gas Resources (Trudne w eksploatacji złoża i niekonwencjonalne zasoby gazu),

• CS12
  Remaining Conventional Gas Resources & Technological Challenges for their Development (Pozostałe konwencjonalne zasoby gazu i wyzwania technologiczne związane z ich eksploatacją),

• EF12
  Exploration of New Reserves and Areas (Poszukiwania nowych zasobów i obszarów perspektywicznych),

• EF1B
  Production and Processing Techniques (Techniki stosowane w wydobyciu i przeróbce gazu).

WOC 2 Storage (Magazynowanie gazu):

• CS21
  New Technologies for Underground Gas Storage (Nowe technologie w podziemnym magazynowaniu gazu),

• CS22
  Main Drivers & Changing Role of Underground Gas Storage (Główne siły sprawcze rozwoju i zmieniająca się rola podziemnego magazynowania gazu),

• EF2A
  Major Trends in Underground Gas Storage Development (Główne kierunki rozwoju podziemnego magazynowania gazu),

• EF2B
  UGS Technologies and Applications for CO2 Sequestration (Technologie podziemnego magazynowania i ich zastosowanie do sekwestracji CO2).

WOC 3 Transmission (Przesył gazu):

• CS31
  News on Pipeline Transmission Systems: the Impact of Economic Regulation and Environmental Legislation, New Monitoring Technologies and Challenging New Pipeline Project (Nowe informacje dotyczące systemów przesyłowych: wpływ uregulowań ekonomicznych i prawodawstwa środowiskowego, nowe technologie monitoringu i stanowiące wyzwania projekty gazociągów),

• CS32
  Evaluating Challenging New Of-shore and On-shore Pipeline Projects: Security of Supply in an Era of Growing International Gas Pipeline Networks and Energy-Hungry Markets (Ocena wyzwań jakie stwarzają nowe projekty gazociągów lądowych i podmorskich: bezpieczeństwo dostaw w czasie, gdy przybywa międzynarodowych sieci gazociągów oraz rynków o dużym zapotrzebowaniu na energię),

• CS33
  Review of New Technologies in Pipeline Monitoring (Przegląd nowych technologii monitoringu gazociągów),

• EF3A
  Impact of Regulation on Gas Transmission, Safety and Security of Supply (Wpływ uregulowań na przesył gazu oraz bezpieczeństwo i ochronę jego dostaw),

• • EF3B
  Contribution of Gas Transmission to Climate Protection and Sustainable Development (Wkład przesyłu gazu w ochronę klimatu i zrównoważony rozwój).

WOC 4 Distribution (Dystrybucja gazu):

• CS41
  Gas Distribution Asset Management (Zarządzanie infrastrukturą w dystrybucji gazu),

• CS42
  Review of Leakage Reduction Strategies and Practices (Przegląd strategii i praktyk minimalizacji emisji gazu przez nieszczelności),

• CS43
  Prevention of Third Party Interference Damage to Distribution Assets (Zapobieganie zniszczeniom infrastruktury do dystrybucji gazu, spowodowanym działaniami strony trzeciej),

• EF4A
  Asset Management Topic Papers (Zarządzanie infrastrukturą),

• EF4B
  Leakage and Third Party Damage Management Topic Papers (Zarządzanie emisją gazu przez nieszczelności i zniszczeniami infrastruktury, spowodowanymi przez stronę trzecią).

WOC5 Utilisation (Użytkowanie gazu):

• CS51
  Industrial Utilisation: Technologies for Tomorrow (Użytkowanie gazu w przemyśle: technologie przyszłości),

• CS52
  Domestic and Commercial Utilization Appliances and Products for Tomorrow (Użytkowanie gazu w gospodarstwach domowych i usługach: aparaty gazowe i produkty przyszłości),

• CS53
  Natural Gas Vehicles (MGV): Methane – A Global Eco-Efficient Mobility Solution (Pojazdy zasilane gazem ziemnym: metan – rozwiązanie dla światowego ekologicznego transportu),

• EF5A
  Micro CHP Knocks at The Door (Mikro kogeneracja u progu),

• EF5B
  How Renewable will Support the Natural Gas Business (Jak odnawialne źródła energii będą wspomagać rozwój przemysłu gazowniczego).

PGC A Sustainable Development (Zrównoważony rozwój):

• CS A1
  The Gas Industry Response to Climate Change (Odpowiedź przemysłu gazowniczego na zmiany klimatu),

• EF A.A
  Gas Chain Sustainability (Zrównoważony rozwój w łańcuchu paliwowym gazu ziemnego),

• EF A.B
  Energy Efficiency, Gas and Renewables (Efektywność energetyczna, gaz ziemny i odnawialne żrodła energii).

PGC B Strategy, Economics & Regulation (Strategia ekonomia i regulacje prawne):

• CS B1
  Gas Supply and Demand to 2030 (Dostawy gazu i zapotrzebowanie na gaz do roku 2030),

• CS B2
  Gas Price Formation and Trends (Kształtowanie cen gazu i trendy cen),

• CS B3
  Regulation and Future Industry Structure (Uregulowania prawne i przyszła struktura przemysłu gazowniczego).

PGC C Developing Markets (Rozwijające się rynki gazu):

• CS C1
  Developing Gas Markets in South West and Central Asia (Rozwijające się rynki gazu w Południowej, Zachodniej i Centralnej Azji),

• CS C2
  Developing Gas Markets in South America (Rozwijające się rynki gazu w Ameryce Południowej),

• CS C3
  Developing Gas Markets in South Eastern Europe (Rozwijające się rynki gazu w Europie południowo-wschodniej),

• EF C.A
  Future Impact of Geo-politics and Globalization on Sustainable Gas Supply and Trade (Przyszły wpływ sytuacji geopolitycznej i globalizacji na zrównoważone dostawy i handel gazem),

• EF C.B
  Developing Natural Gas Markets: How Issues Including Security of Supply, Alternative Fuels, Pricing and Technological Improvement Interact for a Sustainable Development (Rozwijające się rynki gazu ziemnego: wpływ ochrony dostaw, paliw alternatywnych, cen i postępu technologicznego na zrównoważony rozwój).

PGCB Liquefied Natural Gas (Skroplony gaz ziemny):

• CS D1
  LNG Quality (Jakość skroplonego gazu ziemnego),

• CS D2
  Economic Aspects in the LNG Industry (Aspekty ekonomiczne w przemyśle LNG),

• CS D3
  Creative Solutions for New LNG Facilities (Nowe rozwiązania w instalacjach LNG),

• EF D.A
  Operational Improvement (Postęp w praktykach operacyjnych LNG),

• EF D.B
  New LNG Projects (Nowe projekty LNG).

TF Gas Market Integration (Integracja rynków gazu):

• CS TF GMI
  Guiding Principles for Gas Market Integration (Zasady integracji rynków gazu).

W pakiecie Kongresowym, oprócz materiałów (24th World Gas Conference Proceedings IGU Committee Reports and Papers), delegaci otrzymali specjalnie przygotowane na Kongres opracowania:

• IGU Energy Efficiency Indicators (IEEI) (Wskaźniki efektywności energetycznej), czyli opracowany przez WOC 5 model (w wersji demonstracyjnej), służący jako narzędzie do oceny efektywności energetycznej różnych technologii użytkowania gazu w gospodarstwach komunalnych i usługach oraz do oceny korzyści ekologicznych i ekonomicznych, z zastosowania tych technologii jako zamienników technologii alternatywnych.

• Best Practices for the Natural Gas Industry (Przykłady Najlepszych Praktyk w przemyśle gazowniczym) – przegląd opracowany pod auspicjami grupy zadaniowej Task Force of Resarch and Development; na podstawie wyników ankiety przeprowadzonej w światowym przemyśle gazowniczym.

• Natural Gas: Unlocking the Low Carbon Future (Gaz ziemny otwarciem dla przyszłości, w której ograniczone zostaną emisje gazów cieplarnianych) – przygotowany przez grupę ekspertów przegląd technologii z zastosowaniem gazu ziemnego, które pozwolą ustabilizować stężenie ditlenku węgla w atmosferze i zapobiec zmianom klimatu.

• Natural Gas Industry Study to 2030. Enabling solutions for Energy Demand and Environmental Challenges (Przemysł Gazowniczy w perspektywie do roku 2030) – dokument zawierający analizę wyzwań, jakie stoją przed światową energetyką i przemysłem gazowniczym oraz alternatywnych dróg zmierzania się z nimi.

• Guiding Principles for Gas Market Integration (Wskazówki dotyczące integracji rynków gazu) – przewodnik, który ułatwia analizę opcji integracji rynku krajowego z rynkami sąsiadującymi, w celu zwiększenia bezpieczeństwa dostaw, możliwości zaspokojenia popytu oraz osiągnięcia maksymalnych korzyści ekonomicznych i środowiskowych. W przewodniku scharakteryzowano pięć typów rynków gazu (zamknięty, o ograniczonym dostępie, rozwinięty, zintegrowany, w pełni zintegrowany), przedstawiono model integracji regionalnej (RGMI) – uwzględniający czynniki sprawcze (drivers), korzyści (benefits), opcje działań (policy options), bazę dla zmian (enablers) i wyzwania (challenges to change) oraz zaprezentowano dziewięć przykładów integracji (case studies).

• World Gas 2009 – specjalne wydawnictwo Petroleum Economist, zawierające przegląd opinii eksperckich na temat obecnej sytuacji i najważniejszych przyszłych problemów, zadań i perspektyw w poszczególnych ogniwach łańcucha paliwowego gazu ziemnego.

Organizacja Kongresu była dobra i sprawna, a program dobrany tak, aby zadowolić choć w części bardzo liczne i zróżnicowane grono uczestników. Niestety dla przedstawicieli instytucji badawczych koszt uczestnictwa uznać należy za zbyt wysoki, ograniczający w dużym stopniu możliwość wzięcia udziału w obradach. Ta grupa uczestników, podobnie jak autorka niniejszej relacji, preferowałaby również pewne ograniczenie wystąpień o charakterze ogólnym (Keynote Addresses), w których często powtarzały się te same treści; na rzecz zwiększenia limitu czasu na wystąpienia eksperckie oraz utrzymanie dobrego zwyczaju udostępniania przed obradami „papierowych” kopii referatów – co przyczyniło by się do lepszego ich zrozumienia (w tym do łatwiejszego pokonania barier językowych) oraz do zintensyfikowania dyskusji.

Na koniec tej relacji z wydarzeń i publikacji 24. Światowego Kongresu Gazowniczego nie sposób pominąć udziału w Kongresie przedstawicieli polskiego przemysłu gazowniczego i placówek naukowych prowadzących prace badawcze i rozwojowe na jego potrzeby:

• Wśród wystawców, oprócz Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa (Stanowisko E58, Katalog Wystawy str. 77) oraz Operatora Gazociągów Przesyłowych (Stanowisko K58, Katalog Wystawy str. 52) znalazły się firmy produkujące urządzenia pomiarowe dla gazownictwa: Apator Metrix S.A., Common S.A. (Stanowisko A28, Katalog Wystawy str. 24 i 36) i Radiatym (Stanowisko M56, Katalog Wystawy str. 80).

• Obradom Forum Ekspertów EF 1.A „Exploration of New Reserves and Areas” przewodniczył prof. Stanisław Rychlicki – reprezentujący Akademię Górniczo-Hutniczą, a obrady Forum A.A „Gas Chain Sustainability” prowadziła dr Katarzyna Steczko – delegat Instytutu Nafty i Gazu.

• Wśród panelistów sesji Komitetu Roboczego WOC 2 Storage prof. Stanisław Rychlicki prezentował referat „Technical & Economical Performance of the Underground Gas Storage in Low Quality Gas Reservoir”, a panelistą Forum Eksperckiego EF 1.A był przedstawiciel tej samej uczelni – prof. Jerzy Stopa, którego wystąpienie nosiło tytuł „Perspectives of the Utilisation of the Methane from Working & Abandoned Coal Mines”.

• Przedstawiciel Politechniki Poznańskiej prof. Wojciech Machczyński przedstawił poster „AC Corrosion Computer Stimulation as an Element of Pipeline System Integrity Process” (PS WOC 3 Transmission), pan Jan Rygier – reprezentant Lower Silesia Company – poster „Smuggling with Gas Emission from the Distribution Network in Wrocław the City of Euro 2012”.

• W opracowaniu „Natural Gas Unlocking the Low Carbon Future” w rozdziale 6 „Opportunities today and tomorrow” omówione zostały polskie wieloletnie doświadczenia zatłaczania gazów kwaśnych do złoża Borzęcin – wykorzystywane obecnie do oceny tej technologii, jako metody składowania CO2 w formacjach geologicznych.

• Wśród delegatów na Kongres oraz odwiedzających Wystawę byli w znaczącej liczbie specjaliści polskiego przemysłu gazowniczego – stworzyło im to cenną szansę uczestnictwa w dyskusji na temat teraźniejszości i przyszłości przemysłu światowego, zaznajomienia się z nowymi technologiami na wczesnym etapie ich opracowania i wprowadzania, oraz poznania poglądów i osobistego spotkania z ekspertami gazownictwa z całego świata. Wobec ambitnych planów rozwoju polskiego gazownictwa: zwiększenia wydobycia własnego, dywersyfikacji dróg importu, budowy terminalu odbioru i regazyfikacji LNG, powiększenia i modernizacji infrastruktury przesyłowej i dystrybucyjnej, rozbudowy i budowy PMG oraz perspektyw wykorzystania korzystnych warunków geologicznych do składowania CO2 – wiedza zdobyta na Kongresie i Wystawie z pewnością będzie potrzeba i zostanie wykorzystana.

Bogate materiały 24. Kongresu dostępne u delegatów będą z pewnością inspiracją do przyszłych prac i zostaną wielokrotnie wykorzystane w okresie, gdy trwać będą przygotowania do kolejnego Kongresu, który odbędzie się w roku 2012 w Kuala Lumpur.

Katarzyna Steczko
Delegat Instytutu Nafty i Gazu na 24 Światowy Kongres Gazowniczy
Reprezentant Polski w Komitecie Programowym IGU „Zrównoważony Rozwój”